بستهبندی فعال و هوشمند
بستهبندی مناسب یکی از عوامل موثر در افزایش تقاضای محصول میباشد. در کشورهای پیشرفته بستهبندی هوشمند و بستهبندی فعال باعث پیشرفت زیادی در صادرات مواد غذایی شده است. بیشترین سهم استفاده از این نوع بستهبندی متعلق به ژاپن میباشد، به طوری که در بیش از 50 درصد بستهبندیها از این فناوری استفاده میکند.
بستهبندی فعال
نوعی از بستهبندی است که شرایط محیطی غذای بستهبندی شده را به طور مداوم تغییر میدهد تا در نهایت ضمن حفظ کیفیت و ارزش غذایی مواد باعث افزایش ماندگاری غذا و همچنین افزایش امنیت غذایی شود.
از سیستمهای مهم بستهبندی فعال میتوان به سیستمهایی نظیر جاذبهای اکسیژن، جاذبها و منتشرکنندههای دی اکسید کربن، جاذبهای رطوبت، جاذبهای اتیلن و منتشر کنندههای اتانول اشاره کرد.
مواد افزودنی فعال در مقابل تغییرات محیطی ایجاد شده در بستهبندی محصولات از خود واکنش نشان میدهند. برای مثال، زمانی که رطوبت موجود در بستهبندی به اندازهی خاصی میرسد، ماده جاذب رطوبت موجود در بستهبندی فعال میشود. این مواد فعال همچنین میتوانند اکسیژن و اتیلن را جذب کنند و یا باعث آزاد شدن مواد آنتی باکتریال و یا حتی مواد طعم دهنده شوند.
بستهبندی هوشمند
از جدیدترین فناوریهای بستهبندی است که به خاطر داشتن حسگرهای مخصوص، شرایط محیطی و تغییرات به وجود آمده در ماده غذایی بستهبندی شده را حس کرده و اطلاعاتی درباره شرایط نگهداری، کیفیت و سالم یا ناسالم بودن محصول را به مصرف کننده میدهد. بستهبندی هوشمند به مشتری کمک میکند که با خیال راحت محصول بهتر را انتخاب تشخیص بدهد و انتخاب کند.
در واقع برچسبهایی که با گذشت زمان تغییر رنگ میدهند جایگزین خوبی برای تاریخ انقضا میباشند. از دیگر مزیتهای برچسب هوشمند نسبت به تاریخ مصرف میتوان به آگاه شدن مصرفکننده از نحوه جابجایی و بستهبندی و نگهداری محصول اشاره کرد. به طوری که مثلا اگر شیر یا گوشت در شرایط بد جابه جا یا نگه داری شده باشد با وجود اینکه تاریخ مصرف هنوز به سر نرسیده اما میتواند دچار فساد یا کم شدن کیفیت شود.
حسگرهای تشخیص میزان اکسیژن
این حسگر در بستهبندی میوهها بیشتر استفاده میشود. اکسیژن و نور دو عامل فاسدکنندهی میوه هستند. هر چه میزان اکسیژن در بستهبندی بیشتر شود تغییر رنگ آن مصرف کننده را آگاه می سازد.
حسگر تشخیص دما-زمان
زمان و دما دو عامل دیگر فاسدکننده مواد غذایی هستند. افزایش دما باعث افزایش سرعت رشد باکتریها و فساد ماده غذایی میشود. شناساگر دما–زمان در انواع شناساگر دما–زمان میکروبی (برای تشخیص فساد گوشت)، شناساگر دما-زمان پلیمری (برای سبزیها، میوه ها، سالاد و آبمیوه و محصولات لبنی و گوشت)، شناساگر دما-زمان فتوکرومیک (برای محصولات منجمد فساد پذیر و غذاهای آماده) استفاده میشوند.
استفاده از فناوریهای بستهبندی ایمنی و کیفیت مواد غذایی را افزایش داده و در نتیجه ارزش محصول و رضایت مصرف کنندگان را افزایش میدهد.
